De Zeemeermin: herinnering aan de strijd tegen water

Op de plek waar in Bolnes de Benedenrijweg en Ringdijk samenkomen, staat het kunstwerk ‘Zeemeermin op de golven’. Het monument herinnert aan de voltooiing van de Deltawerken rondom het eiland IJsselmonde. Dirk Groeneveld (78) woont bijna zijn hele leven aan de Ringdijk. Hij werkte bij zijn familiebedrijf Van Dam aan de Ringdijk en was veertig jaar vrijwilliger bij de dijkpost van het waterschap. Hij voelt zich verbonden met de dijk, het water en het monument.

De zeemeermin ligt op de golven en kijkt richting de Nieuwe Maas. In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 vond de Watersnoodramp plaats. Het grootste deel van Ridderkerk bleef gespaard. Vooral de buitendijkse gebieden werden getroffen. Langs de Ringdijk stond het water heel hoog. Op drie plekken dreigde de dijk door te breken. Honderden vrijwilligers legden duizenden zandzakken neer om dit te voorkomen.

Ook de vader van Dirk zat in het dijkleger. “Mijn vader reed op de motorfiets heen en weer tussen de werkploegen op de dijk en de commandopost om berichten door te geven”, vertelt Dirk. Hij blikt terug vanaf een bijzondere plek. Dirk woont met zijn vrouw op de plek waar vroeger de villa van zijn familie stond. “Na de sloop van de villa werd hier een appartementencomplex gebouwd. We kozen voor een woning op de begane grond, precies op de plek waar ik opgroeide.”

Dirk herinnert zich nog delen van de Watersnoodramp. “Ik was zes jaar en weet nog dat mijn vader liet zien hoe hoog het water stond. Onze tuin en kelder stonden onder water en de verwarming werkte niet. Bij de oudere buitendijkse woningen in het rijtje stond de begane grond onder water.”

Dijken versterken

Eén ding was zeker: dit mocht nooit meer gebeuren. Tientallen jaren werd er in Zeeland en Zuid-Holland gebouwd aan de Deltawerken. In Ridderkerk werden de dijken langs de Nieuwe Maas en De Noord verhoogd en versterkt. “In Bolnes werd tachtig procent van alle gebouwen die langs de dijk stonden gesloopt voor de dijkverzwaring, waaronder monumentale kerken, scholen en boerderijen.”
Op één plek is de oude dijk nog zichtbaar. Vlakbij Het Huys ten Donck is het oude dijktalud en het originele wegdek nog te zien. “Bijna niemand weet dat.”

De werkzaamheden waren in 1993 klaar. Het kunstwerk ‘Zeemeermin op de golven’ herinnert daaraan. Het beeld is gemaakt door beeldhouwer Jaap Hartman en werd op 1 september 1993 onthuld door Schelto Patijn, destijds commissaris van de Koningin in Zuid-Holland.

Dit is een historische plek

Dirk was bij de onthulling aanwezig. “Met stoomboot De Majesteit voeren we vanaf Rotterdam naar Ridderkerk, waar we aanmeerden aan het Sluishoofd van Bolnes. De zeemeermin staat naast het gemaal, op grond van het waterschap. Dat is een historische plek omdat daar tijdens de watersnood vele zandzakken zijn gelegd.”

De zeemeermin ligt op de golven op een sokkel. Het beeld symboliseert de aantrekkingskracht van water op mensen en de verbondenheid daarmee. “Het beeld staat voor de watersnood, de voorbereiding en de uitvoering van de Deltawerken.” Daarmee sluit het ook aan bij het thema van Open Monumentendag: Veerkrachtig erfgoed – in tijden van onzekerheid.

Nooit meer weg

Dirk heeft altijd een bijzondere band met de dijk gehad. Hij was hoofdingeland in het bestuur en dijkpostleider bij het toenmalige Waterschap IJsselmonde. Vorig jaar nam hij afscheid van het dijkleger. Toch blijft hij voor altijd verbonden met de Ringdijk en het water. “Op deze plek ben ik geboren en opgegroeid. Hier ga ik nooit meer weg”, sluit hij af.

Open Monumentendag

Op zaterdag 12 september is het Open Monumentendag in Ridderkerk. U kunt dan gratis verschillende monumenten bezoeken. Het thema is ‘Veerkrachtig erfgoed – in tijden van onzekerheid’. Bekijk het programma op de website van Uitagenda RidderkerkExterne link en Instagram Open Monumentendag RidderkerkExterne link.